Amsler testi nedir?
Amsler ızgarası, 1940'larda İsviçreli göz hekimi Marc Amsler tarafından geliştirilen, eşit karelerden oluşan ve tam ortasında bir sabitleme noktası bulunan bir çizelgedir. Klasik formunda 20 × 20 kareden oluşur ve yaklaşık 30–40 cm mesafeden bakıldığında görme alanının merkezdeki yaklaşık 10 derecelik bölümünü kapsar. Bu bölge, keskin ve ayrıntılı görmeden sorumlu olan makula (halk arasında sarı nokta) tarafından algılanır.
Makulada sıvı birikmesi, kabarma, incelme ya da hücre kaybı olduğunda, retina tabakası düzgünlüğünü yitirir. Bunun sonucunda düz çizgiler dalgalı veya kırık görünebilir (metamorfopsi), bazı kareler silik, gri ya da tamamen eksik algılanabilir (skotom). Amsler testi bu değişiklikleri evde, ucuz ve hızlı bir şekilde fark etmeye yarar; bu yüzden özellikle risk taşıyan kişilerde düzenli öz-takip için önerilir.
Kimler Amsler testi yapmalı?
- Yaşa bağlı makula dejenerasyonu (sarı nokta hastalığı) tanısı ya da riski olanlar: özellikle bir gözünde yaş tip hastalık gelişmiş kişilerde diğer gözün takibi önemlidir.
- 50 yaş üzerindekiler: sarı nokta hastalığı riski yaşla belirgin artar; ailesinde bu hastalık bulunanlar, sigara içenler daha dikkatli olmalıdır.
- Diyabet hastaları: diyabetik makula ödemi merkezi görmeyi bozabilir; düzenli retina muayenesinin yanında Amsler takibi faydalı bir ek uyarı sistemidir.
- Yüksek miyopisi olanlar: yüksek miyopide makulada yeni damar oluşumu (miyopik koroid neovaskülarizasyon) gelişebilir.
- Makula ile ilgili tedavi görmüş ya da takip edilen kişiler: örneğin göz içi iğne tedavisi alanlar, santral seröz koryoretinopati ya da epiretinal membran tanısı olanlar.
Bu hastalıkların ayrıntıları için retina hastalıkları sayfamıza ve sarı nokta ve diyabetik retinopati rehberimize göz atabilirsiniz.
Sonuç nasıl yorumlanır?
Sağlıklı bir gözde, merkezdeki noktaya bakarken tüm çizgiler düz, karelerin hepsi eşit büyüklükte ve ızgaranın dört köşesi görünür olmalıdır. Aşağıdaki bulgular ise bir göz hekimi değerlendirmesi gerektirir:
| Dalgalı, bükük, kırık çizgiler | Makula yüzeyinin düzgünlüğünün bozulduğunu düşündürebilir (ör. sıvı birikimi, membran). |
| Silik, gri, bulanık ya da eksik alan | Merkezi görme alanında kayıp (skotom) olabilir. |
| Karelerin bir bölgede küçük ya da büyük görünmesi | Makuladaki kabarma ya da çekilmeyle ilişkili olabilir. |
| Köşelerin görünmemesi | Görme alanının daha geniş bir bölümünün etkilendiğini düşündürebilir; glokom ya da sinir kaynaklı sorunlar da araştırılmalıdır. |
Bu bulgular yaşa bağlı makula dejenerasyonu, diyabetik makula ödemi, epiretinal membran, makula deliği ya da santral seröz koryoretinopati gibi farklı durumlarla ilişkili olabilir. Hangisinin söz konusu olduğunu ancak göz dibi muayenesi ve optik koherens tomografi (OCT) gibi tetkiklerle anlamak mümkündür. En önemli nokta değişikliğin yeni olup olmadığıdır: daha önce olmayan bir dalgalanma ya da boşluğun aniden ortaya çıkması, özellikle yaş tip sarı nokta hastalığında hızlı tedavi gerektirebilir.
Evde haftalık takip nasıl yapılır?
Risk grubundaysanız testi haftada bir kez, her zaman aynı koşullarda (aynı ışık, aynı mesafe, aynı gözlük) yapın. Bu sayfadaki Yazdır düğmesiyle boş bir ızgara çıktısı alıp buzdolabı kapağına ya da banyo aynasının yanına asabilirsiniz. Her test sonrası fark ettiğiniz alanları kalemle işaretleyip tarih atarsanız, kontrolde hekiminize değişimi net olarak gösterebilirsiniz. İki gözü ayrı ayrı test etmek şarttır; iki göz birlikte açıkken sağlam göz, diğer gözdeki bozulmayı kolayca gizler.
Doğru sonuç için ipuçları
- Testi gün içinde gözleriniz dinlenmişken yapın; uzun ekran kullanımı sonrası kuruluk ve yorgunluk görüntüyü geçici olarak bulanıklaştırabilir.
- Kapattığınız göze bastırmayın; göz küresine baskı, sonradan o gözle yapılan testte birkaç dakika süren bulanıklığa yol açabilir.
- Bakışınızı noktadan kaydırmayın. Gözünüz çizgileri takip ederse merkezdeki bozukluk "atlanabilir"; amaç, noktaya sabitlenmişken çevrenin nasıl göründüğünü algılamaktır.
- Katarakt ya da kuru göz gibi durumlar ızgaranın genel olarak soluk veya puslu görünmesine neden olabilir; Amsler testinde asıl dikkat edilmesi gereken, belirli bir bölgedeki yerel dalgalanma ya da boşluktur.
Testin sınırları
Amsler ızgarası bir tarama ve takip aracıdır; tanı koymaz. Erken evre makula değişiklikleri hiçbir belirti vermeden ilerleyebilir ve beyin, küçük boşlukları çevreden gelen bilgiyle "doldurarak" fark edilmesini zorlaştırabilir. Ekranda yapılan testte ekran boyutu ve mesafe ızgaranın kapsadığı açıyı değiştirir. Bu nedenle normal bir Amsler sonucu, düzenli göz muayenesine gitme ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Ne sıklıkla kontrole gitmeniz gerektiğini göz muayenesi ne zaman aracımızla ve bu yazımızla öğrenebilirsiniz.
Diğer ücretsiz araçlarımız: astigmat testi, renk körlüğü testi, göz kuruluğu testi ve tüm araçlar için göz testleri sayfası. Ani görme kaybı, perde inmesi ya da ışık çakmaları gibi acil belirtiler için retina dekolmanı yazımızı okuyun.
Sık Sorulan Sorular
Amsler testi ne işe yarar?
Amsler testi, merkezi görmeden sorumlu makula (sarı nokta) bölgesindeki sorunların erken belirtisi olan çizgilerde dalgalanma, bükülme ve eksik alanları evde fark etmeye yarar. Tanı koymaz, bir göz hekimi değerlendirmesi gerekip gerekmediği konusunda uyarır.
Amsler testi ne sıklıkla yapılmalı?
Sarı nokta hastalığı riski olanlar, diyabet hastaları ve yüksek miyopisi olanlar için genellikle haftada bir kez, her seferinde aynı ışık, mesafe ve gözlükle yapılması önerilir. Takip sıklığını göz hekiminiz durumunuza göre belirler.
Testte çizgiler dalgalı görünürse ne yapmalıyım?
Dalgalanma ya da boşluk fark ederseniz göz doktoru değerlendirmesi önerilir. Bu değişiklik yeni ve ani başladıysa beklemeden, mümkünse aynı gün ya da birkaç gün içinde bir göz hekimine başvurun.
Gözlükle mi gözlüksüz mü yapılmalı?
Yakın için okuma gözlüğü kullanıyorsanız test gözlük takılıyken yapılmalıdır. Kontakt lens kullanıyorsanız lensinizi çıkarmanıza gerek yoktur. Her gözü ayrı ayrı, diğer gözü kapatarak test edin.
Amsler testi normal çıktıysa göz muayenesine gerek var mı?
Evet. Erken evre makula hastalıkları ve glokom gibi durumlar hiçbir belirti vermeden ilerleyebilir. Normal bir Amsler sonucu düzenli göz muayenesinin yerini tutmaz.
Ekranda yapılan Amsler testi kâğıt testle aynı mı?
Yaklaşık olarak benzer bilgi verir; ancak ekran boyutu ve mesafe ızgaranın kapsadığı görme açısını değiştirebilir. Düzenli takip için ızgarayı yazdırıp her seferinde aynı koşullarda kullanmak daha tutarlı sonuç verir.