Göz Kızarıklığı Neden Olur? Hangi Durumlar Acildir?

Göz kızarıklığının en sık nedenleri konjonktivit (göz nezlesi), alerji, göz kuruluğu ve gözün beyaz kısmındaki küçük bir damarın çatlamasıdır; bunların çoğu ciddi değildir. Ancak kızarıklığa göz ağrısı, ışığa hassasiyet, bulanık görme ya da şiddetli baş ağrısı eşlik ediyorsa göz tansiyonu krizi, iç göz iltihabı veya kornea enfeksiyonu gibi acil bir durum söz konusu olabilir ve aynı gün göz hekimine başvurulmalıdır.

Bu rehberde kızarıklığın görünümünden, akıntıdan ve eşlik eden belirtilerden yola çıkarak olası nedenleri nasıl ayırt edebileceğinizi, evde nelere dikkat etmeniz gerektiğini ve hangi durumların beklemeye gelmediğini anlatıyoruz.

Göz neden kızarır?

Göz kızarıklığı, gözün beyaz kısmını (sklera) örten ince zar olan konjonktivadaki veya daha derindeki damarların genişlemesiyle ya da bu damarlardan birinin kanamasıyla oluşur. Göz; enfeksiyon, alerji, kuruluk, tahriş ya da göz içindeki bir iltihaba bu şekilde tepki verir.

Kızarıklığın kendisi bir hastalık değil, bir belirtidir. Asıl ipuçları; kızarıklığın dağılımı, akıntının tipi, kaşıntı ya da ağrı olup olmadığı ve görmenin etkilenip etkilenmediğidir.

Göz kızarıklığının en sık nedenleri nelerdir?

• Viral konjonktivit (göz nezlesi): Sulu akıntı, kumlanma hissi ve yaygın kızarıklık yapar. Sıklıkla bir gözde başlayıp birkaç gün içinde diğer göze geçer, soğuk algınlığıyla birlikte görülebilir. Çok bulaşıcıdır ve genellikle 1–3 hafta içinde kendiliğinden geçer.
• Bakteriyel konjonktivit: Sarı-yeşil, yapışkan bir akıntı vardır; sabahları kirpikler birbirine yapışmış olarak uyanılır. Hekimin önereceği antibiyotikli damlalarla tedavi edilir.
• Alerjik konjonktivit: En belirgin özelliği kaşıntıdır. Genellikle iki gözde birden, sulu akıntı ve kapak şişliği ile görülür; polen mevsimi, ev tozu ve hayvan tüyü ile artar.
• Göz kuruluğu: Yanma, batma, kumlanma ve gün sonunda artan hafif kızarıklık yapar. Uzun ekran kullanımı, klima ve kontakt lens kullanımı kuruluğu artırır.
• Göz kapağı kenarı iltihabı (blefarit): Kapak kenarlarında kızarıklık, kepeklenme ve sabahları belirginleşen yanma ile birliktedir.
• Subkonjonktival kanama: Gözün beyaz kısmında ağrısız, parlak kırmızı, sınırları belirgin bir leke olarak görülür. Öksürme, ıkınma, kusma ya da gözü ovuşturma sonrası oluşabilir.

Kırmızı leke şeklinde kızarıklık tehlikeli mi?

Gözün beyaz kısmında aniden ortaya çıkan, ağrısız ve parlak kırmızı bir leke çoğunlukla subkonjonktival kanamadır ve görmeyi etkilemez. Görünümü korkutucu olsa da genellikle tedavi gerektirmez ve 1–2 hafta içinde, bir morluk gibi renk değiştirerek kendiliğinden kaybolur.

Kanama sık tekrarlıyorsa, kan sulandırıcı ilaç kullanıyorsanız, yüksek tansiyonunuz varsa ya da kanama bir darbe sonrası oluştuysa muayene olmanız önerilir. Göze darbe sonrası oluşan kanamalarda göz içi yaralanmaları da dışlanmalıdır.

Hangi göz kızarıklığı acildir?

Kızarıklık kornea çevresinde halka şeklinde yoğunlaşıyorsa, gözde belirgin ağrı varsa ya da görme bulanıklaşmışsa sorun yüzeysel değil, gözün daha derin katmanlarıyla ilgili olabilir. Bu durumlar beklemeye gelmez.

Akut göz tansiyonu krizi, göz içi basıncının aniden ve çok yükselmesidir; tedavi gecikirse kalıcı görme kaybına yol açabilir. Göz tansiyonu hakkında ayrıntılı bilgi için glokom (göz tansiyonu) sayfamıza ve glokomda erken tanı rehberimize bakabilirsiniz.

Kontakt lens kullananlar nelere dikkat etmeli?

Kontakt lens kullanırken gözünüz kızarıyor, ağrıyor ya da ışıktan rahatsız oluyorsanız lensinizi hemen çıkarın ve aynı gün göz muayenesi olun. Lens kullanıcılarında kızarıklık, basit bir tahriş kadar korneanın mikrobik enfeksiyonunun da ilk işareti olabilir.

Riski azaltmak için:

• Lensle uyumayın, duş alırken ya da havuzda/denizde lens kullanmayın,
• Lensleri ve kabını musluk suyuyla yıkamayın, yalnızca önerilen solüsyonu kullanın,
• Lens kullanım süresine uyun; günlük lensleri tekrar takmayın,
• Gözünüz kızarıkken lens takmayın.

Lens seçimi ve kullanımıyla ilgili ayrıntılar için kontakt lens sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Evde ne yapılabilir, ne yapılmamalı?

Hafif, ağrısız ve görmeyi etkilemeyen kızarıklıklarda şu adımlar rahatlama sağlar:

1. Gözü ovuşturmayın; ovuşturmak tahrişi ve kızarıklığı artırır.
2. Soğuk kompres (alerji ve kaşıntıda) veya ılık kompres (kapak kenarı iltihabında) uygulayın.
3. Koruyucusuz suni gözyaşı ile gözü nemlendirin.
4. Göz nezlesi varsa ellerinizi sık yıkayın, havlu ve yastık kılıfınızı ayrı tutun.
5. Kızarıklık geçene kadar lens ve göz makyajı kullanmayın.

Kaçınmanız gerekenler:

• "Kızarıklık giderici" damlaları uzun süre kullanmayın. Damarları geçici olarak büzerler; bırakıldığında kızarıklık daha da artabilir.
• Evde kalan eski damlaları, özellikle kortizonlu damlaları hekime danışmadan kullanmayın. Kortizonlu damlalar bazı viral enfeksiyonları kötüleştirebilir ve göz tansiyonunu yükseltebilir.
• Başkasına yazılmış damlaları kullanmayın.

Ne zaman göz doktoruna gitmelisiniz?

Aşağıdaki durumlardan birinde muayene olmanız önerilir:

• Kızarıklık 2–3 gün içinde azalmıyor ya da artıyorsa,
• Yoğun, sarı-yeşil akıntı varsa,
• Gözde ağrı, ışığa hassasiyet veya bulanık görme varsa (aynı gün),
• Kontakt lens kullanıyor ve gözünüz kızarık-ağrılıysa (aynı gün),
• Kızarıklık bir darbe ya da kimyasal temas sonrası oluştuysa (acil),
• Bebeklerde ya da yeni doğanlarda kızarıklık ve akıntı varsa.

Kızarıklığın nedeni çoğu zaman basit bir muayene ile netleşir ve doğru tedavi süreci kısaltır. Genel göz muayenesi ve kornea tedavileri hakkında bilgi alabilir veya online randevu oluşturabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Göz kızarıklığı kaç günde geçer?

Nedene göre değişir. Hafif tahriş ve kuruluğa bağlı kızarıklık genellikle 1–2 günde, viral göz nezlesi 1–3 haftada, gözdeki kırmızı leke şeklindeki kanama ise 1–2 haftada geçer. 2–3 gün içinde azalmayan kızarıklık muayene ile değerlendirilmelidir.

Göz nezlesi bulaşıcı mı?

Viral ve bakteriyel konjonktivit bulaşıcıdır; alerjik konjonktivit ise bulaşıcı değildir. Göz nezlesi döneminde ellerinizi sık yıkamak, gözünüze dokunmamak ve havlu, yastık kılıfı gibi kişisel eşyaları paylaşmamak bulaşmayı önler.

Gözdeki kırmızı leke neden olur?

Gözün beyaz kısmındaki ağrısız, parlak kırmızı leke genellikle küçük bir damarın çatlamasıyla oluşan subkonjonktival kanamadır. Öksürme, ıkınma, kusma veya gözü ovuşturma sonrası görülebilir ve çoğunlukla 1–2 haftada kendiliğinden geçer.

Göz kızarıklığı için hangi damla kullanılır?

Damla, kızarıklığın nedenine göre seçilir. Kuruluk için suni gözyaşı, alerji için antialerjik damlalar, bakteriyel enfeksiyon için antibiyotikli damlalar kullanılır. Kortizonlu ve antibiyotikli damlalar mutlaka hekim önerisiyle kullanılmalıdır.

Gözde kızarıklık ve ağrı birlikteyse ne yapmalıyım?

Göz kızarıklığına ağrı, ışığa hassasiyet veya bulanık görme eşlik ediyorsa iç göz iltihabı, kornea enfeksiyonu veya göz tansiyonu krizi olasılığı vardır. Bu durumda beklemeden aynı gün bir göz hekimine başvurmalısınız.

Uykusuzluk göz kızarıklığı yapar mı?

Evet. Uykusuzluk gözyaşı tabakasını bozarak gözün kurumasına ve hafif kızarıklığa yol açabilir. Bu tür kızarıklık genellikle dinlenme ve nemlendirici damlalarla geçer; geçmiyorsa başka nedenler araştırılmalıdır.

İlgili Rehberler

• Göz Kuruluğu: Belirtileri ve Modern Tedaviler
• Glokom: Sessiz Görme Hırsızına Karşı Erken Tanı
• Göz Seğirmesi Neden Olur? Ne Zaman Geçer?
• Göz Kapağı Düşüklüğü (Pitoz): Nedenleri ve Tedavisi

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Şikâyetleriniz için bir göz hastalıkları uzmanına başvurunuz.