Katarakt ameliyatı, çoğu durumda 10-20 dakika süren, genellikle damla ile uyuşturularak yapılan ve gözdeki bulanıklaşmış doğal merceğin yerine yapay bir göz içi mercek yerleştirilen bir işlemdir. Hastanın hazırlık ve dinlenme süreleriyle birlikte hastanede ya da ameliyathanede kalma süresi birkaç saati bulabilir. Süre, gözün yapısına ve katarakt olgunluğuna göre kişiden kişiye değişebilir. Kesin planı muayene sonrası ameliyatı yapacak göz cerrahı belirler.

Katarakt, göz merceğinin zamanla saydamlığını kaybederek bulanıklaşması durumudur. Bu yazıda ameliyat gününün nasıl işlediğini, uyuşturmanın nasıl yapıldığını ve ağrı konusunda sık sorulan soruları sade bir dille ele alıyoruz.
Katarakt ameliyatı nasıl yapılır, ne kadar sürer?
Günümüzde en yaygın kullanılan yöntem fakoemülsifikasyon olarak bilinir. Bu yöntemde bulanık mercek, ultrason enerjisiyle küçük parçalara ayrılır ve göz içinden çekilir. Ardından aynı küçük girişten katlanabilir yapıdaki yapay mercek yerleştirilir.
İşlemin genel adımları şöyledir:
- Göz çevresi temizlenir, steril örtülerle ameliyat alanı hazırlanır.
- Gözbebeği damla ile genişletilir ve göz uyuşturulur.
- Korneanın kenarında milimetre düzeyinde küçük bir giriş açılır.
- Merceği saran ince kapsülün ön yüzünde dairesel bir açıklık oluşturulur.
- Bulanık mercek ultrason ile parçalanıp emilerek temizlenir.
- Kapsülün içine göz içi mercek (suni mercek) yerleştirilir.
- Gözün durumuna göre kontrol yapılır ve işlem tamamlanır.
Ameliyatın kendisi çoğu hastada 10-20 dakika civarında sürer. Katarakt çok ileri ise, göz yapısı farklıysa ya da ek bir durum varsa süre uzayabilir. Tek seansta genellikle tek göz ameliyat edilir; ikinci göz için ayrı bir gün planlanır.
Katarakt ameliyatı nasıl uyuşturulur? Ağrılı mı?
Birçok hasta için en büyük endişe, ameliyatta ağrı hissetmek ya da gözün açık olduğunu fark etmektir. Çoğu katarakt ameliyatında göz, damla şeklindeki lokal anestezi ile uyuşturulur. İğne kullanılmadan uygulanan bu yöntem, topikal anestezi olarak adlandırılır.
Damla uygulandıktan sonra göz yüzeyi duyarlılığını büyük oranda kaybeder. Hastalar genellikle ağrıdan çok dokunma, hafif basınç ya da ışık hissinden söz eder. Bazı durumlarda cerrah, göz çevresine yapılan lokal anesteziyi veya hafif sakinleştirici desteği tercih edebilir. Hangi yöntemin uygun olacağı şu etkenlere göre değişir:
- Hastanın kaygı düzeyi ve işbirliği,
- Katarakt olgunluğu ve gözün yapısı,
- Eşlik eden göz hastalıkları,
- Genel sağlık durumu ve kullanılan ilaçlar.
Ameliyat sırasında göz bir ışığa doğru bakar, bu sırada renkli ışıklar ya da bulanık hareketler görülebilir. Bu normaldir. Gözün hareket etmesi gerektiğinde cerrah hastayı yönlendirir. İşlem boyunca hasta uyanıktır ve cerrahla iletişim kurabilir.
Katarakt ameliyatı nasıl olur? Ameliyat günü akışı
Ameliyat korkusunun önemli bir kısmı, günün nasıl geçeceğini bilmemekten gelir. Genel akış aşağıdaki gibidir; ayrıntılar muayenehane ya da ameliyathaneye göre farklılık gösterebilir.
Ameliyattan önce
Ameliyat öncesinde detaylı göz muayenesi yapılır. Göz içi mercek gücünü hesaplamak için gözün uzunluğu ve kornea eğriliği ölçülür; buna biyometri denir. Kullandığınız ilaçlar, kan sulandırıcılar, şeker ya da tansiyon gibi kronik hastalıklarınız hakkında doktorunuza bilgi vermeniz önemlidir. Açlık, ilaç kullanımı ve damla başlangıcı gibi talimatlar kişiye özel verilir; bunlara uymak önemlidir.
Ameliyat sırasında
Ameliyathaneye alındıktan sonra yatar pozisyonda göz çevresi temizlenir. Damlalar uygulanır ve gözbebeği genişler. Sonrasında yukarıda anlatılan adımlar uygulanır. Dikiş gerektirmeyen küçük kesiler genellikle kendiliğinden kapanır, ancak bu cerrahın değerlendirmesine bağlıdır.
Ameliyattan sonra
İşlem bittikten sonra gözün üzeri koruyucu bir siperlikle ya da pansumanla kapatılabilir. Kısa bir gözlem sürecinin ardından hastalar çoğunlukla aynı gün evlerine gönderilir. Eve kendiniz araç kullanarak dönmemeniz, yanınızda bir yakınınızın bulunması önerilir. Ertesi gün ya da doktorun belirlediği zamanda kontrol yapılır.
İyileşme sürecinde damla kullanımı, göze dokunmama ve günlük aktivitelere dair öneriler için katarakt ameliyatından sonra nelere dikkat edilmeli rehberine göz atabilirsiniz.
Hangi mercek seçenekleri vardır?
Katarakt ameliyatında amaç yalnızca bulanık merceği çıkarmak değil, aynı zamanda yerine uygun bir mercek yerleştirmektir. Mercek seçimi gözün yapısına, günlük yaşam ihtiyaçlarına ve eşlik eden göz hastalıklarına göre doktorla birlikte belirlenir. Genel olarak bilinen gruplar şunlardır:
| Mercek türü | Genel özellik |
|---|---|
| Monofokal | Genellikle tek bir mesafeye (çoğunlukla uzağa) odaklanır; yakın için gözlük gerekebilir. |
| Multifokal / genişletilmiş odak | Birden fazla mesafede görmeyi desteklemeyi hedefler; her göze uygun olmayabilir. |
| Torik | Astigmatı (silindirik kusur) olan gözlerde bu kusuru düzeltmeye yardımcı olur. |
Hangi merceğin sizin için uygun olduğuna yalnızca muayene ve ölçümlerin ardından karar verilebilir. Her mercek türünün avantajları ve sınırlılıkları vardır.
Ameliyat sonrası görme ne zaman düzelir?
Birçok hasta ameliyatı izleyen günlerde görmede belirgin bir netleşme fark eder. Ancak göz iyileşirken ilk günlerde hafif bulanıklık, batma, sulanma ya da ışığa hassasiyet görülebilir. Görmenin tam olarak oturması ve gözlük ihtiyacının netleşmesi için genellikle birkaç hafta gerekir. Süre kişiden kişiye değişir; bu nedenle doktorun planladığı kontrollere gelmek önemlidir.
Şu belirtilerden biri olursa vakit kaybetmeden doktorunuza başvurmalısınız:
- Giderek artan göz ağrısı,
- Görmede ani azalma,
- Belirgin kızarıklık ya da akıntı,
- Gözde yeni ortaya çıkan ışık çakmaları veya perde gibi gölgeler.

Katarakt ameliyatı riskli midir?
Katarakt cerrahisi dünyada en sık yapılan ameliyatlar arasında yer alır ve çoğu hastada iyi sonuç verir. Yine de her cerrahi işlemde olduğu gibi enfeksiyon, kornea ödemi, göz içi basıncında artış, mercek kapsülünde bulanıklaşma (ikincil katarakt) veya nadiren daha ciddi komplikasyonlar görülebilir. Sonuçlar garanti edilemez; risk düzeyi gözün yapısına, eşlik eden hastalıklara (glokom, retina sorunları, diyabet gibi) ve katarakt olgunluğuna göre değişir. Bu nedenle ameliyat öncesinde riskleri ve beklentileri doktorunuzla açıkça konuşmak gerekir.
Ameliyat korkusunu azaltmak için neler yapılabilir?
- Sorularınızı yazın: Muayeneye giderken merak ettiklerinizi not alın.
- Süreci öğrenin: Ameliyatın adımlarını bilmek belirsizliğin yarattığı kaygıyı azaltır.
- Talimatlara uyun: İlaç ve damla kullanımı konusunda verilen yönergeleri aksatmayın.
- Yanınızda biri olsun: Ameliyat günü bir yakınınızın eşlik etmesi rahatlatıcıdır.
- Kaygınızı paylaşın: Çok endişeliyseniz bunu doktorunuza söyleyin; ona göre bir plan yapılabilir.
Katarakt dışında göz sorunları için de değerlendirme gerekir mi?
Görme şikâyetleri her zaman katarakttan kaynaklanmaz. Glokom, retina hastalıkları, kornea sorunları veya göz kuruluğu da bulanık görmeye yol açabilir. Bazı durumlar birlikte de görülebildiği için ameliyat kararı, kapsamlı bir göz muayenesine dayanmalıdır. Örneğin kornea yapısını etkileyen keratokonus gibi durumlarda uygulanan cross linking gibi farklı işlemler söz konusu olabilir. Bu da her gözün ayrı değerlendirilmesi gerektiğini gösterir.
Kaynaklar ve genel bilgi notu
Bu yazıdaki genel bilgiler, Türk Oftalmoloji Derneği ve Amerikan Oftalmoloji Akademisi (AAO) gibi kuruluşların katarakt hakkındaki halka yönelik bilgilendirmeleriyle uyumlu şekilde derlenmiştir. Yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; teşhis veya kişiye özel tedavi önerisi niteliği taşımaz. Ameliyat gerekip gerekmediği, zamanlaması ve yöntemi yalnızca muayene sonrası göz doktoru tarafından belirlenebilir.
İzmir'de katarakt muayenesi için nereye başvurulabilir?
İzmir Alsancak'ta göz hastalıkları muayenesi ve göz cerrahisi hizmeti sunan Op. Dr. Nurcan Gürkaynak'ın muayenehanesinde katarakt şikâyetleriniz değerlendirilebilir; ameliyat süreci hakkında ayrıntılı bilgi için katarakt cerrahisi sayfasını inceleyebilirsiniz.
İlgili rehber: Katarakt Ameliyatı Fiyatları Neye Göre Değişir? Bilinmesi Gerekenler
İlgili rehber: İzmir'de Katarakt Ameliyatı İçin Doktor Seçerken Sorulacak 7 Soru
Sıkça Sorulan Sorular
Katarakt ameliyatı nasıl yapılır?
Katarakt ameliyatı, genellikle lokal anestezi altında yapılır. Gözdeki bulanık lens, ultrasonik bir cihazla parçalanarak çıkarılır ve yerine yapay bir lens yerleştirilir.
Katarakt ameliyatı ne kadar sürer?
Katarakt ameliyatı genellikle 15-30 dakika sürer. Ancak hastanın hazırlanması ve ameliyat sonrası bakım süreciyle birlikte toplam süre uzayabilir.
Katarakt ameliyatı ağrılı mı?
Katarakt ameliyatı sırasında ağrı hissedilmez çünkü lokal anestezi uygulanır. Ameliyat sonrası hafif bir rahatsızlık olabilir, ancak bu genellikle kısa sürelidir.
Katarakt ameliyatından sonra iyileşme süreci ne kadardır?
Katarakt ameliyatından sonra iyileşme süreci genellikle birkaç gün içinde başlar. Ancak tam görme iyileşmesi birkaç hafta sürebilir.
Katarakt ameliyatı sonrası nelere dikkat edilmelidir?
Ameliyat sonrası gözlerinizi korumak için doktorun önerdiği gözlükleri kullanmalı ve suya temas etmemeye özen göstermelisiniz.
Katarakt ameliyatı kimlere yapılabilir?
Katarakt ameliyatı, katarakt nedeniyle görme kaybı yaşayan her yaştan bireye uygulanabilir. Ancak, sağlık durumu ve diğer göz hastalıkları göz önünde bulundurulmalıdır.